Wordt u ’s ochtends wakker met een stijve kaak, hoofdpijn of gevoelige tanden? Dan knarst of klemt u mogelijk met uw tanden. Botox wordt steeds vaker ingezet om de klachten daarvan te verminderen. In dit artikel leest u wat tandenknarsen is, hoe botox in de kauwspieren werkt, wat onderzoek erover zegt en wanneer andere behandelingen beter passen.
Wat is tandenknarsen (bruxisme)?
Tandenknarsen, ook wel bruxisme genoemd, is het onbewust krachtig op elkaar klemmen of over elkaar schuiven van de tanden en kiezen. Er zijn twee vormen. Bij slaapbruxisme gebeurt het ’s nachts, vaak zonder dat u het zelf merkt. Bij waakbruxisme klemt u overdag, bijvoorbeeld bij concentratie of stress. Veel mensen hebben een van beide, en sommigen allebei.
Welke klachten geeft tandenknarsen?
- Een stijve of vermoeide kaak bij het wakker worden
- Pijnlijke kauwspieren of kaakpijn
- Hoofdpijn, vaak bij de slapen en vooral ’s ochtends
- Gevoelige, afgesleten of gebarsten tanden en kiezen
- Verdikte kauwspieren, waardoor de onderkaak breder oogt
Wat zijn de oorzaken van tandenknarsen?
Tandenknarsen heeft zelden één oorzaak. Meestal spelen meerdere factoren tegelijk een rol:
- Stress en spanning: een van de belangrijkste triggers, zowel overdag als ’s nachts.
- Slaap: slaapbruxisme hangt samen met korte momenten waarop de hersenen tijdens de slaap even actiever worden. Het komt vaker voor bij snurken en obstructieve slaapapneu.
- Medicatie en middelen: bepaalde antidepressiva (SSRI’s), cafeïne, alcohol en nicotine verhogen de kans.
- Erfelijkheid: bruxisme komt vaker voor binnen families.
Snurkt u ook, of wordt u overdag moe wakker? Bespreek dat dan met uw huisarts, zodat slaapapneu kan worden uitgesloten.
Hoe werkt botox tegen tandenknarsen?
Botox is de bekende naam voor botulinetoxine type A. Dit geneesmiddel remt tijdelijk het signaal van zenuw naar spier. Bij tandenknarsen wordt het in de grote kauwspier (de masseter) ingespoten, en soms ook in de slaapspier (de temporalis). De spieren kunnen daardoor minder krachtig aanspannen.
Belangrijk om te weten: botox neemt de oorzaak van het knarsen niet weg. U kunt nog steeds knarsen of klemmen, maar met minder kracht. Daardoor nemen pijn en spanning in de kaak af en wordt uw gebit minder zwaar belast. Omdat de kauwspier minder hard werkt, wordt hij na verloop van tijd ook wat kleiner. Bij verdikte kauwspieren oogt de onderkaak daardoor vaak wat smaller.
Wat zegt onderzoek over botox bij tandenknarsen?
Systematische reviews laten zien dat botulinetoxine de pijn en de spieractiviteit bij bruxisme kan verminderen. Tegelijk is het aantal goede gerandomiseerde studies beperkt en zijn de uitkomsten niet eenduidig. Het meeste onderzoek gaat over slaapbruxisme. Over klemmen overdag is nog weinig bekend. Botox is daarom geen standaardbehandeling voor iedereen, maar een optie wanneer klachten aanhouden ondanks bijvoorbeeld een splint.
Hoe snel werkt botox tegen tandenknarsen en hoe lang houdt het aan?
Binnen 1 tot 2 weken merkt u dat de kauwspieren minder krachtig aanspannen. Het effect houdt gemiddeld 3 tot 4 maanden aan. Daarna komt de spierkracht geleidelijk terug en kunnen de klachten terugkeren. Veel mensen laten de behandeling daarom een paar keer per jaar herhalen.
Welke bijwerkingen kan botox in de kauwspieren hebben?
De meest merkbare bijwerking is dat u de eerste weken iets minder kauwkracht heeft. Taai vlees of harde snoepjes kunnen dan wat meer moeite kosten. Verder kunt u een klein blauw plekje of een gevoelige plek op de prikplaats krijgen. Zelden verspreidt het middel zich naar een nabijgelegen lachspier, waardoor de glimlach tijdelijk wat scheef kan ogen. Deze bijwerkingen gaan vanzelf over.
Botox, splint of fysiotherapie: wat past bij u?
| Splint (opbeetplaat) | Fysiotherapie | Botox | |
|---|---|---|---|
| Wat het doet | Beschermt de tanden tegen slijtage | Vermindert spierspanning en leert u klemmen herkennen | Vermindert de kracht van de kauwspieren |
| Vooral geschikt bij | Nachtelijk knarsen en tandslijtage | Klemmen overdag en spanning in nek en kaak | Aanhoudende pijn en verdikte kauwspieren |
| Stopt het knarsen? | Nee, vangt het op | Kan het verminderen | Nee, maakt het minder krachtig |
| Via | Tandarts | Fysiotherapeut | Arts |
Deze behandelingen sluiten elkaar niet uit. Een splint beschermt uw tanden, en botox vermindert de kracht en de pijn. Bij hardnekkige klachten werkt een combinatie vaak het best.
Veelgestelde vragen over botox tegen tandenknarsen
Is botox tegen tandenknarsen hetzelfde als botox in de kaken?
Ja, het gaat om dezelfde plek: de kauwspieren. Bij tandenknarsen ligt het doel op minder kracht en minder pijn. Een bijkomend effect kan een smallere onderkaak zijn. Meer over de behandeling leest u op de pagina botox kaken.
Doet een botoxbehandeling tegen tandenknarsen pijn?
De meeste mensen voelen alleen een korte prik per injectiepunt. Er wordt een heel dun naaldje gebruikt, en een eventuele gevoelige plek is meestal binnen enkele uren weg.
Moet ik eerst naar de tandarts?
Dat is verstandig. Een tandarts kan de slijtage van uw gebit beoordelen en zo nodig een splint maken. Botox kan daar een aanvulling op zijn, maar vervangt de controle van uw gebit niet.
Wanneer is botox tegen tandenknarsen niet geschikt?
Tijdens zwangerschap of borstvoeding wordt botox niet gegeven. Dat geldt ook bij bepaalde spier- en zenuwaandoeningen, zoals myasthenia gravis. Tijdens het consult bespreekt de arts uw medische voorgeschiedenis.
Wat gebeurt er als ik stop met botox?
De spierkracht komt geleidelijk terug. Dat is volledig omkeerbaar. Knarst u nog steeds, dan kunnen ook de klachten terugkomen.
Past botox bij uw klachten?
Twijfelt u of botox iets voor u kan betekenen? Tijdens een vrijblijvend consult bekijkt onze cosmetisch arts uw kauwspieren en klachten, en bespreekt wat u realistisch kunt verwachten.
Referenties
- De la Torre Canales G, Câmara-Souza MB, do Amaral CF, Garcia RC, Manfredini D. Is there enough evidence to use botulinum toxin injections for bruxism management? A systematic literature review. Clin Oral Investig. 2017;21(3):727-734.
- Chen Y, Tsai CH, Bae TH, et al. Effectiveness of botulinum toxin injection on bruxism: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Aesthetic Plast Surg. 2023;47:775-790.
